Czy kopanie się opłaca?

Mimo że ceny kart graficznych wciąż rosną, kopanie wciąż jest modnym tematem, a nowe kopalnie kryptowalut wciąż powstają. Co więc składa się na opłacalność kopania?

Czynniki wpływające na opłacalność

Aby sprawdzić swoje potencjalne zarobki w danej chwili, można skorzystać z kalkulatora opłacalności - np. whattomine lub minerstat. Poniżej są opisane czynniki wpływające na przychody i koszty.

Przychody

  • Kursy kryptowalut
  • Trudność sieci (łączny hashrate wszystkich koparek kopiących Ethereum)
  • Ruch w sieci (liczba transakcji w sieci)
  • System, program kopiący (miner) oraz wybrana pula wydobywcza (pool)

Koszty

  • Cena zakupu kart graficznych i akcesoriów
  • Cena prądu
  • Ceny oprogramowania

Zagrożenia

  • EIP-1559 (od lipca; zyski zostaną zmniejszone)
  • ETH 2.0 (data nieznana, lecz nie wcześniej niż w październiku 2021 r.; zmiana systemu na niewymagający kopaczy)

Z czego składa się koparka kryptowalut

Do złożenia koparki kryptowalut potrzebne są następujące komponenty:

  • karty graficzne
  • zasilacz
  • płyta główna
  • procesor
  • risery
  • pamięć RAM
  • system operacyjny
  • dysk/pendrive
  • program do kopania kryptowalut (miner)
  • włącznik (opcjonalny)
  • stojak/regał

Omówienie poszczególnych komponentów jest przedstawione poniżej.

Karty graficzne

To właśnie na kartach graficznych będziemy kopać kryptowaluty - im ich wydajność jest większa, tym wyższe nasze przychody. Dlatego przy wyborze kart graficznych należy zwrócić uwagę właśnie na wydajność, ale też na pobór mocy przy kopaniu interesujących nas kryptowalut. Uśrednione wartości po overclockingu dla Ethereum zostały przedstawione poniżej:

Model karty Hashrate (MH/s) Pobór mocy (W)
GTX 1060 6GB 24 90
GTX 1070 28 130
GTX 1070 Ti 32 140
GTX 1080 35.5 150
GTX 1080 Ti 45 210
GTX 1660 6GB 27 65
GTX 1660 SUPER 31.5 80
GTX 1660 Ti 30.5 82
RTX 2060 34 88
RTX 2060 SUPER 43 125
RTX 2070 44 120
RTX 2070 SUPER 41.5 125
RTX 2080 44 126
RTX 2080 SUPER 45 125
RTX 2080 Ti 57.5 144
RTX 3060* 48.4 110
RTX 3060 Ti 61 130
RTX 3070 61.5 130
RTX 3080** 99.5 245
RTX 3090** 121 315
Radeon VII 90 205
RX 470 8GB 30 130
RX 480 8GB 31 140
RX 5500 XT 8GB 23.3 80
RX 5600 XT 42 100
RX 570 8GB 30.5 130
RX 5700 XT 56 114
RX 580 8GB 31.5 140
RX 6700 XT 46 150
RX 6800 60.5 121
RX 6800 XT 64.9 173
RX 6900 XT 63 150
RX VEGA 56 46 114
RX VEGA 64 51 123

* - opisywana wydajność jest możliwa do osiągnięcia wyłącznie po spełnieniu warunków opisanych w tym artykule

** - wiele modeli (szczególnie Gigabyte) ma problem z przegrzewaniem, przez co konieczna jest wymiana termopadów, co z kolei wiąże się z dużym ryzykiem utraty gwarancji

Producent i model karty w znakomitej większości przypadków nie mają większego wpływu na wydajność przy kopaniu kryptowalut. Natomiast mogą mieć wpływ na wydajność chłodzenia.

Zalecam ustawić wentylatory na 100% obroty, ponieważ im niższe temperatury karty graficznej, tym większa żywotność karty. Może to natomiast spowodować uszkodzenie wentylatorów w długofalowej perspektywie - jednak ich wymiana jest tania (około 10 dolarów przy zamówieniu zamienników z AliExpress) i mało skomplikowana.

Jeśli temperatury na 100% obrotach są niskie, można obniżyć szybkość ich kręcenia się, dizęki czemu zwiększy się żywotność - ryzyko uszkodzenia wentylatorów jest bardzo niskie jeśli pracują one przy 70-80% prędkości lub niższej.

Zasilacz

Do zasilania płyty głównej oraz dysku potrzebny jest zasilacz ATX (taki sam jak do komputera) lub PicoPSU.

Natomiast do zasilania kart graficznych zaleca się skorzystać z zasilaczy serwerowych. Są one przystosowane do ciągłej pracy pod pełnym obciążeniem oraz zwykle charakteryzują się wyższą sprawnością niż zasilacze ATX. Aby podłączyć karty graficzne, potrzebny jest tzw. “breakout board” lub przylutowanie przewodów. Mimo że awarie breakout boardów zdarzają się rzadko, przylutowanie przewodów jest rozwiązaniem lepszym dzięki praktycznie zerowej awaryjności.

Uwaga! Nie należy obciążać zasilaczy powyżej 80% deklarowanej mocy.

Płyta główna

Płyta główna to płyta, do której podłacza się wszystkie inne podzespoły koparki kryptowalut. Przy wyborze płyty głównej należy zwrócić uwagę na jej cenę, liczbę portów PCIe (im więcej, tym więcej kart graficznych można do niej podłączyć) oraz cenę procesora. Przykładowe polecane płyty główne:

Procesor

Bez procesora koparka kryptowalut się nie uruchomi. To on jest odpowiedzialny za wykonywanie większości obliczeń. Można na nim także kopać kryptowaluty, poza kartami graficznymi, głównie Monero, ale zwykle nie jest to opłacalna inwestycja. Dlatego zaleca się wybór jak najtańszego procesora kompatybilnego z wybraną płytą główną. Najlepiej też, aby miał zintegrowany układ graficzny (w Intelu: bez końcówki “F” w nazwie procesora, w AMD: z końcówką “G” w nazwie procesora).

Kompatybilne z płytą główną modele proceosrów można sprawdzić zwykle na stronie producenta płyty głównej lub po wpisaniu w Google modelu płyty z końcówką “CPU support”, np. “H81 BTC Pro CPU support”. Warto zakupić używany procesor ze względu na niższą cenę. Kryteria wyboru, którymi należy się kierować:

  • Kompatybilność z płytą główną
  • Cena
  • Pobór mocy (im niższy, tym lepiej)
  • Wydajność (Intel: do ~8 kart: Celeron, do większej liczby kart: Pentium lub lepszy, AMD: dowolny)

Risery

Karty graficzne mają zwykle sloty PCI-e x16, jednak na płytach głównych jest dużo slotów PCI-e x1. To właśnie risery umożliwiają podłączenie kart graficznych nawet do slotów x1. Można o nich myśleć jak o przejściówce - dlatego podczas budowania koparek opartych na kartach graficznych, niemal obowiązkowe jest stosowanie riserów.

Według specyfikacji złącza PCI-Express, risery powinny pobierać nie więcej niż 75W. Dlatego zaleca się zasilanie ich wyłącznie przewodami PCIe 6-pin lub ewentualnie Molex. NIE należy do zasilania riserów korzystać z przewodów z końcówkami SATA, które często są dołączone do opakowania - grozi to uszkodzeniem karty graficznej. Zbyt wysokie natężenie płynące przez złącze SATA, które jest przystosowane według specyfikacji do maksymalnie 4,5A, co daje 54W (lecz czasem producenci nawet ten wymóg ignorują i w rzeczywistości mogą to być jeszcze niższe wartości), grozi uszkodzeniem karty graficznej. Maksymalne bezpieczne obciążenie przewodów opisane jest w tym artykule.

W chwili pisania tego artykułu najlepszymi i najmniej awaryjnymi powszechnie dostępnymi na rynku riserami są czarne 009S.

Polecane tańsze alternatywy (od najlepszego do najgorszego):

  • niebieskie 009S
  • białe 008S (płytka podłączana do płyty głównej jest skierowana w bok, co może utrudniać ich wykorzystywanie na niektórych płytach, np. B250 Mining Expert)
  • 006C ze złączem PCI-e 6-pin
  • 006 ze stabilizatorem LM1084
  • 008C
  • ewentualnie 007 ze wtyczką Molex i stabilizatorem napięcia FS1084

Niepolecane risery:

  • 1.0 (niska wydajność)
  • 002 (brak złącza PCIe 6-pin; nie jest już produkowany)
  • 003/003S (zwykle producenci stosują kondensatory o niewystarczającej pojemności (100 zamiast 220 μF), co przekłada się na słabą stabilizację napięcia)
  • 004 (przestarzałe; brak złącza PCIe 6-pin)
  • niebieskie 005 (brak złącza PCIe 6-pin)
  • czerwone 005 (są ogólnie niskiej jakości i posiadają wyłącznie złącze SATA)
  • 006 ze stabilizatorem napięcia FR9888
  • 006C ze złączem Molex (brak wystarczających zabezpieczeń)
  • czerwone i czarne 007S (mają tylko port SATA, mają problemy ze stabilizacją napięcia)
  • 009C/SU-103C (problemy z regulacją napięcia z powodu licznych przypadków użycia stabilizatora FR9889)

Pamięć RAM

Pamięć RAM pozwala koparce kryptowalut na szybkie zapisywanie i odczytywanie informacji. Jest niezbędna do uruchomienia koparki.

Przy kopaniu na Linuxie: minimum 4GB Przy kopaniu na Windowsie: minimum 8GB

Należy upewnić się, że pamięć RAM jest kompatybilna z płytą główną.

System operacyjny

Zaleca się korzystanie z systemu Linux ze względu na wyższą stabilność działania niż na Windowsie. Najpopularniejszym systemem dedykowanym do kopania kryptowalut jest obecnie Hive OS.

Dysk/pendrive

Na dysku będzie zainstalowany system i zapisywane dane programów (w tym do kopania) i wszystkich innych, które wymagają zapisu jakichś informacji.

Zaleca się korzystanie z dysków SSD. Można też skorzystać z pendrive’ów, ale większość jest o wiele bardziej awaryjna od dysków SSD.

Przy kopaniu na Linuxie (Hive OS) zaleca się dysk o pojemności nie mniejszej niż 16 GB, a do kopania na Windowsie nie mniejszej niż 60 GB.

Program do kopania kryptowalut (miner)

Miner to program, który umożliwia kopanie kryptowalut. Po odpowiednim jego skonfigurowaniu i uruchomieniu, koparka zacznie kopać kryptowaluty, zgodnie z algorytmem, który wymyślił programista minera. Różni programiści wymyślają różne algorytmy - niektóre są bardziej wydajne, a inne mniej. Dlatego warto wybrać ten miner, który oferuje najwyższą wydajność.

Obecnie do kopania Ethereum najlepiej sprawdza się na kartach NVIDIA T-Rex miner, a na kartach AMD TeamRedMiner. Inne popularne wybory górników:

  • lolminer
  • GMiner

Należy zwracać uwagę nie tylko na hashrate (wydajność), lecz także na pobór mocy, który w przypadku różnych programów może być wyższy lub niższy.